Wizerunek to coś, o czym decydujesz ty
Twój wizerunek, czyli to, jak wyglądasz i po czym można cię rozpoznać, jest chroniony przez prawo. Przy zdjęciach i filmach dla dorosłych ta ochrona ma szczególne znaczenie, bo materiał dotyczy sfery intymnej. Dlatego zgoda na publikację wizerunku nie powinna być ogólnikowym zdaniem na końcu dokumentu. Powinna dokładnie mówić, na co się zgadzasz.
Ten poradnik opisuje zasady ogólnie i uczciwie. Nie jest poradą prawną. Jeśli masz wątpliwości co do konkretnego zapisu, pokaż umowę prawnikowi przed podpisem.
Co mówi prawo w skrócie
W polskim prawie podstawową zasadę zapisano w art. 81 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Rozpowszechnianie wizerunku wymaga zezwolenia osoby, która jest na nim przedstawiona. Ustawa przewiduje też, że jeśli osoba otrzymała zapłatę za pozowanie, zezwolenie co do zasady się domniemywa, chyba że wyraźnie zastrzeżono inaczej.
Właśnie dlatego nie opieramy się na domniemaniu. Zakres zgody zapisujemy wprost w umowie, tak żeby obie strony wiedziały, gdzie i jak materiał może się pojawić. To chroni ciebie bardziej niż ogólna reguła.
Obok wizerunku jest jeszcze sam materiał, czyli nagrania i zdjęcia, oraz twoje wykonanie przed kamerą. Sposób korzystania z nich również określa umowa, przez wymienione pola eksploatacji. Więcej o tym, co musi się w niej znaleźć, piszemy w poradniku umowa dla modelki.
Zgoda na konkretne pola, a nie na wszystko
Dobra zgoda jest konkretna. Przy naszych wyjazdach umowa określa:
- jakiego materiału dotyczy zgoda (sceny z konkretnego wyjazdu, wypisane osobno),
- na jakich polach eksploatacji materiał może być wykorzystany,
- w jakich miejscach i w jakiej formie materiał jest publikowany,
- czy pokazujemy twarz, czy kręcimy ujęcia bez twarzy albo z maskowaniem,
- pod jakim pseudonimem występujesz,
- że materiał nie jest publikowany ani sprzedawany w kraju, w którym powstał.
Jeśli w dokumencie widzisz sformułowanie „zgoda na wykorzystanie wizerunku w dowolny sposób i w dowolnym miejscu”, warto zapytać, co dokładnie to oznacza, i poprosić o doprecyzowanie.
Ochrona wizerunku zaczyna się przed zdjęciami
Najskuteczniej chronisz wizerunek, zanim kamera zostanie włączona. Już w zgłoszeniu możesz zaznaczyć, że chcesz ujęć bez twarzy albo z maskowaniem, i wybrać pseudonim. Te wybory wracają w umowie jako nasze zobowiązanie. Na planie możesz odmówić każdej sceny albo przerwać ją w każdej chwili. Jak wybrać pseudonim i co ujawniasz studiu, opisujemy w poradniku pseudonim artystyczny.
Co możesz wycofać, a czego nie
Tu warto być uczciwym, bo od tego zależy twoja decyzja.
Co możesz zrobić w każdej chwili
- Przed podpisaniem umowy możesz zrezygnować bez żadnych konsekwencji.
- Na planie możesz odmówić sceny albo przerwać ją, bez kary i bez utraty stawki za sceny już nagrane.
- Możesz zrezygnować z całego wyjazdu, a powrót do domu jest na koszt studia.
- Możesz wycofać zgodę na przetwarzanie danych w zgłoszeniu, na przykład poprosić o usunięcie zdjęć wysłanych w formularzu.
Co jest trudniejsze albo niemożliwe
Materiał nagrany i opublikowany zgodnie z podpisaną umową jest przedmiotem umowy i licencji. Jej odwołanie albo zmiana zależy od tego, co strony zapisały, oraz od przepisów. W wielu przypadkach nie da się jednostronnie cofnąć zgody na materiał, który został już rozpowszechniony zgodnie z umową, a na pewno nie da się w pełni usunąć kopii, które osoby trzecie zrobiły bez niczyjej zgody.
Dlatego tak ważne jest, by decyzje o zakresie publikacji i o pokazywaniu twarzy podejmować przed zdjęciami, spokojnie i z pełną wiedzą. Nie obiecujemy rzeczy, których nikt nie jest w stanie zagwarantować w internecie.
Dane wrażliwe a RODO
Informacje o tym, jakie sceny akceptujesz, oraz sam udział w materiałach dla dorosłych to dane dotyczące życia seksualnego. RODO zalicza je do szczególnych kategorii danych, które wolno przetwarzać tylko w wyjątkowych sytuacjach, na przykład za wyraźną zgodą osoby, której dotyczą. Taką zgodę wyrażasz w zgłoszeniu i możesz ją wycofać w dowolnym momencie. Wycofanie nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania, które odbyło się wcześniej.
Zgoda na przetwarzanie danych w serwisie i zgoda na publikację wizerunku w umowie to dwie różne rzeczy. Pierwszą wycofujesz jednym mailem na [email protected]. Druga wynika z umowy i jej zasady są opisane w tym dokumencie. Szczegóły przetwarzania danych w serwisie znajdziesz w polityce prywatności.
Zanim podpiszesz, zadaj sobie kilka pytań
Czy wiesz dokładnie, w jakich miejscach pojawi się materiał? Czy zakres zgody dotyczy tylko scen z tego wyjazdu? Czy w umowie jest zapisane, że pokazujemy albo nie pokazujemy twarzy? Czy rozumiesz, co dzieje się z materiałem po zakończeniu współpracy? Jeśli na któreś pytanie nie umiesz odpowiedzieć, zapytaj nas przed podpisem.
Bezpieczeństwo przede wszystkim
Wizerunek to tylko jedna część bezpieczeństwa. Równie ważne są zgoda na każdą scenę osobno, testy, paszport zawsze przy tobie i bilet powrotny na twoje nazwisko. Wszystkie zasady zebraliśmy na stronie bezpieczeństwo.
Najczęstsze pytania
Czy muszę pokazywać twarz?
Nie. Możesz wybrać ujęcia bez twarzy albo z maskowaniem. Zaznaczasz to w zgłoszeniu, a potem zapisujemy to w umowie.
Czy mogę usunąć zdjęcia wysłane w zgłoszeniu?
Tak. Napisz na [email protected], a usuniemy je. Zdjęcia ze zgłoszenia nigdy nie są publiczne.
Czy po publikacji mogę cofnąć zgodę na materiał?
To zależy od umowy i przepisów, a materiału rozpowszechnionego zgodnie z umową często nie da się wycofać jednostronnie. Dlatego zakres publikacji ustalamy dokładnie przed zdjęciami.